સારાંશ
સોશિયલ મીડિયા પર એક લેખમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે ગોળ ખાવાથી કિડનીની પથરી દૂર થાય છે. અમે આ દાવાની તપાસ કરી અને જાણવા મળ્યું કે આ દાવો ખોટો છે.
દાવો
ડિજિટલ મીડિયા માં આ દાવો કહેવામાં આવે છે કે ગોળ ખાવાથી કિડનીની પથરી “પુલ આઉટ” અથવા કુદરતી રીતે બહાર નીકળી જાય છે.
ફેક્ટ ચેક
શું ગોળ કિડનીની પથરીને ઓગાળી શકે છે?
ના. ગોળ પાસે એવી કોઈ વૈજ્ઞાનિક રીતે સાબિત ક્ષમતા નથી કે તે કિડનીની પથરી ઓગાળી શકે.
કિડનીની પથરી સોફ્ટ કે ગીલી વસ્તુ નથી કે સરળતાથી ઓગળી જાય. તે કઠોર, ક્રિસ્ટલ જેવી રચનાઓ હોય છે, જે નીચેના ખનિજોથી બનેલી હોય છે:
- કેલ્શિયમ ઓક્સાલેટ (સૌથી સામાન્ય પ્રકાર)
- કેલ્શિયમ ફોસ્ફેટ
- યૂરિક એસિડ
આ પથરીઓને ઓગાળવા માટે મૂત્રની રસાયણિક રચનામાં મોટો ફેરફાર કરવો પડે છે. ઉદાહરણ તરીકે, કેટલીક દવાઓ મૂત્રનો pH બદલીને યૂરિક એસિડ પથરીને ઓગાળવામાં મદદ કરે છે.
બીજી તરફ, ગોળ મુખ્યત્વે સુક્રોઝ (શક્કર) થી બનેલો હોય છે. તેમાં થોડા પ્રમાણમાં લોહ અને પોટેશિયમ જેવા ખનિજ હોય છે, પરંતુ આ તત્ત્વો કિડનીની પથરી પર કોઈ અસર કરતા નથી.
અત્યાર સુધી કોઈ પણ ક્લિનિકલ ટ્રાયલ, મેડિકલ ગાઈડલાઈન અથવા વૈજ્ઞાનિક અભ્યાસ એ વાતને સમર્થન આપતો નથી કે ગોળ પથરી ઓગાળી શકે.
કેટલાક ઘરેલુ ઉપાયો પાચન અથવા મૂત્રની તકલીફમાં થોડા સમય માટે રાહત આપી શકે છે. પરંતુ Dr Sharad Malhotra (Aakash Healthcare, નવી દિલ્હી) કહે છે કે કિડનીની પથરી માટે લાંબા સમય સુધી આવા ઉપાયો પર આધાર રાખવો યોગ્ય નથી.
તેમના મુજબ, આ ઉપાયો માટે મજબૂત વૈજ્ઞાનિક પુરાવા નથી અને તેઓ સાબિત થયેલી મેડિકલ સારવારનો બદલો બની શકતા નથી.
શું રાત્રે ગોળ ખાવાથી પથરી ઝડપથી બહાર નીકળી જાય છે?
ના. ગોળ ક્યારે ખાવું (દિવસે કે રાત્રે) તે પથરી બહાર નીકળવા પર કોઈ અસર કરતું નથી. શરીર એ રીતે કામ કરતું નથી કે કોઈ ખાસ ખોરાક કોઈ ચોક્કસ સમયે ખાવાથી કિડનીમાંથી પથરી “પુલ” થઈ જાય.
કિડનીની પથરી બહાર નીકળવાની પ્રક્રિયા નીચેના પર આધારિત છે:
- પથરીનો કદ (size)
- પથરીનો આકાર (shape)
- મૂત્રની માત્રા (urine flow)
- નાની પથરી (સામાન્ય રીતે 5 mmથી ઓછી) વધારે પાણી પીવાથી સ્વાભાવિક રીતે બહાર આવી શકે
- મોટી પથરી માટે ઘણી વખત દવાઓ અથવા મેડિકલ પ્રક્રિયાની જરૂર પડે છે
રાત્રે ગોળ ખાવાથી મૂત્રનું પ્રમાણ વધતું નથી અને પથરી બહાર કાઢવાની પ્રક્રિયામાં કોઈ ખાસ ફાયદો થતો નથી. વાસ્તવમાં, દિવસભર પૂરતું પાણી પીવું જ સૌથી અસરકારક રીત છે.
શું ગોળ પથરી અટકાવવામાં મદદરૂપ છે?
ના. ગોળ પથરી અટકાવવામાં મદદરૂપ નથી. ઘણા લોકો માને છે કે ગોળ “નેચરલ” છે એટલે તે આરોગ્ય માટે વધુ સારો છે. પરંતુ પોષણ દૃષ્ટિએ ગોળ પણ એક પ્રકારની વધારાની શક્કર જ છે.
તેમાં રહેલા ખનિજનું પ્રમાણ ખૂબ ઓછું હોય છે અને તે કિડનીના આરોગ્ય પર કોઈ મહત્વપૂર્ણ અસર પાડતું નથી. ઉપરાંત, વધુ શક્કરનું સેવન કેટલીક પરિસ્થિતિઓમાં પથરીનો જોખમ વધારી પણ શકે છે.
અપરીક્ષણ કરેલી ઘરગથ્થુ ઉપાયો પર આધાર રાખવાથી:
- યોગ્ય સારવાર મોડું પડી શકે
- સમસ્યા વધુ ગંભીર બની શકે
તેથી કિડનીની પથરી માટે હંમેશા યોગ્ય ડોક્ટરની સલાહ લેવી જરૂરી છે.
Dr Archana Daftardar, Consultant Nephrologist અને Transplant Physician, Renova Hospitals, હૈદરાબાદ, જણાવે છે કે કિડનીની પથરીના સારવાર અને પ્રિવેન્શન વિશે ઘણી વખત ખોટી માહિતી ફેલાયેલી હોય છે. તે ચેતવણી આપે છે કે અજમાયા વગરના કુદરતી ઉપાયો પર આધાર રાખવો નુકસાનકારક થઈ શકે છે અને ક્યારેક સ્થિતિ વધુ ખરાબ પણ બનાવી શકે છે. તેથી, યોગ્ય અને લાયકાત ધરાવતા એલોપેથીક ડોક્ટરની સલાહ લેવી સૌથી સુરક્ષિત અને વિશ્વસનીય રીત છે.
કિડની પથરી માટે શું સાચે કામ કરે છે?
વિજ્ઞાન આધારિત અને અસરકારક ઉપાયો નીચે મુજબ છે:
- પૂરતું પાણી પીવું:
પાણી મૂત્રને પાતળું કરે છે, જેથી પથરી બનવાના તત્ત્વોનું સંકેન્દ્રણ ઓછું થાય છે.
હળવો કે પારદર્શક મૂત્ર સારા હાઈડ્રેશનનું નિશાન છે. - યોગ્ય માત્રામાં કેલ્શિયમ લેવું:
ખોરાકમાંથી મળતું કેલ્શિયમ પથરી અટકાવવામાં મદદરૂપ બની શકે છે. તેને સંપૂર્ણ રીતે ટાળવું નહીં. - મીઠું ઓછું કરવું:
વધારે સોડિયમ મૂત્રમાં કેલ્શિયમ વધારશે, જે પથરીનું જોખમ વધારી શકે છે. - વધારાની શક્કર અને પ્રોસેસ્ડ ફૂડ ઓછું કરવું
- ઓક્સાલેટવાળા ખોરાકનું નિયંત્રણ:
(જેમ કે પાલક, બીટરૂટ) – વ્યક્તિગત જરૂરિયાત મુજબ
કેટલાક કેસમાં ડોક્ટર દવાઓ આપે છે અથવા પથરી તોડવા/કાઢવા માટે સારવાર સૂચવે છે.
નિષ્કર્ષ
રાત્રે ગોળ ખાવાથી કિડનીની પથરી બહાર નીકળી જાય છે , આ માન્યતા ખોટી છે. આ એક સરળ અને આકર્ષક વિચાર છે, પરંતુ તે વૈજ્ઞાનિક રીતે સાચો નથી.કિડની પથરી માટે સાચો ઉપાય છે: પૂરતું પાણી, સંતુલિત આહાર અને જરૂરી હોય ત્યારે તબીબી સારવાર. આવી ગેરસમજ પર વિશ્વાસ રાખવાથી માત્ર ફાયદો નહીં થાય, પરંતુ યોગ્ય સારવાર મોડું પડી શકે છે.
Disclaimer: Medical Science is an ever evolving field. We strive to keep this page updated. In case you notice any discrepancy in the content, please inform us at [email protected]. You can futher read our Correction Policy here. Never disregard professional medical advice or delay seeking medical treatment because of something you have read on or accessed through this website or it's social media channels. Read our Full Disclaimer Here for further information.
