તથ્ય જાંચ: શું સદાબહારનાં પાંદડાં ડાયાબિટીસ અને ઉચ્ચ રક્તચાપને નિયંત્રિત કરી શકે છે?

સારાંશ

એક ઇન્સ્ટાગ્રામ વિડિયો દાવો કરે છે કે સદાબહારનાં પાંદડાં ડાયાબિટીસ અને ઉચ્ચ રક્તચાપને નિયંત્રિત કરી શકે છે. અમે તથ્ય તપાસ કરી અને આ દાવાને મોટાભાગે ખોટો ગણ્યો.

દાવો

એક ઇન્સ્ટાગ્રામ વિડિયોમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે સદાબહાર (પેરીવિંકલ) નાં પાંદડાં ડાયાબિટીસ અને ઉચ્ચ રક્તચાપને નિયંત્રિત કરી શકે છે.

તથ્ય જાંચ

શું પેરીવિંકલ ડાયાબિટીસનું નિયંત્રણ કરી શકે છે?

ના, ખાસ નહીં. કેટલાક અભ્યાસોએ વિન્કા રોઝિયા (પેરીવિંકલ) છોડના સંયોજનોની ડાયાબિટીસ વિરોધી ગુણધર્મોની તપાસ કરી છે, પરંતુ એવો કોઈ મજબૂત પુરાવો નથી કે આ છોડ ડાયાબિટીસનું અસરકારક રીતે નિયંત્રણ કરી શકે છે. 2010ના એક અભ્યાસમાં ઉંદરો પર જાણવા મળ્યું કે પેરીવિંકલના અર્કથી બ્લડ શુગર ઘટે છે અને સ્વાદુપિંડનું કાર્ય સુધરે છે, ખાસ કરીને ઊંચી માત્રામાં. પરંતુ આ પરિણામો મનુષ્યોમાં સાબિત થયા નથી, અને તેની સલામતી અને અસરકારકતા નક્કી કરવા માટે વધુ સંશોધન જરૂરી છે.

ડાયાબિટીસ એક જટિલ સ્થિતિ છે, જેને દવાઓ, આહારમાં ફેરફાર અને ડૉક્ટરની નિયમિત દેખરેખ દ્વારા વ્યાપક નિયંત્રણની જરૂર હોય છે. ફક્ત પેરીવિંકલના પાંદડા પર આધાર રાખવાથી બ્લડ શુગરમાં ખતરનાક ઉતાર-ચઢાવ આવી શકે છે અને ગંભીર ગૂંચવણો થઈ શકે છે. ડાયાબિટીસની સંભાળ માટે ડૉક્ટરની સલાહ મુજબની સારવારનું પાલન કરવું મહત્વપૂર્ણ છે.

ખરેખર, ડાયાબિટીસ વિશે ઘણા ખોટા દાવા થાય છે, જેમ કે ઈંડા અને લીંબુના મિશ્રણથી તે તરત ઠીક થઈ શકે છે.

શું નિયમિત રીતે પેરીવિંકલની ચા પીવી કે તેના તાજા પાંદડા ચાવવાથી બ્લડ પ્રેશર સ્વસ્થ રહે છે?

ના, આ દાવો ગેરમાર્ગે દોરનારો છે. કેટલાક અભ્યાસોએ પેરીવિંકલના ચોક્કસ સંયોજનોની બ્લડ પ્રેશર પરની સંભવિત અસરની તપાસ કરી છે, પરંતુ એવો કોઈ વૈજ્ઞાનિક પુરાવો નથી કે પેરીવિંકલના પાંદડા ચાવવા કે તેની ચા પીવાથી હાઈ બ્લડ પ્રેશર (હાયપરટેન્શન) ને અસરકારક રીતે નિયંત્રિત કરી શકાય છે. સંશોધનમાં નિયંત્રિત માત્રામાં ચોક્કસ, પ્રમાણિત અર્કનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે, નહીં કે કાચા છોડના ભાગો.

હાઈ બ્લડ પ્રેશર એક ગંભીર સ્થિતિ છે, જેને જીવનશૈલીમાં ફેરફાર અને ડૉક્ટરની સલાહ મુજબની દવાઓની જરૂર હોય છે. ડૉક્ટરની સલાહ વિના પેરીવિંકલના પાંદડા પર આધાર રાખવાથી યોગ્ય સારવારમાં વિલંબ થઈ શકે છે અને ગૂંચવણોનું જોખમ વધી શકે છે. દિલ્હીના હોલી મિશન ક્લિનિકના જનરલ ફિઝિશિયન ડૉ. ઉબૈદ ઉર રહેમાન કહે છે, “પેરીવિંકલના સંયોજનોની બ્લડ પ્રેશર પરની સંભવિત અસરનો અભ્યાસ થયો છે, પરંતુ એવો કોઈ ભરોસાપાત્ર પુરાવો નથી કે તેના પાંદડા ચાવવા કે ચા પીવાથી બ્લડ પ્રેશર નિયંત્રિત કરી શકાય છે. હકીકતમાં, છોડના કેટલાક ભાગો ખોટી રીતે ખાવામાં આવે તો ઝેરી હોઈ શકે છે. હાઈ બ્લડ પ્રેશર માટે વ્યક્તિગત અને સાવચેતીભરી સારવાર જરૂરી છે. ઘરગથ્થુ ઉપાયો જેમ કે પેરીવિંકલ પર નિર્ભર રહેવું, ડૉક્ટરની દેખરેખ વિના, જોખમી હોઈ શકે છે અને જરૂરી સારવારમાં વિલંબ કરી શકે છે.”

શું પેરીવિંકલના ફૂલો ત્વચા રોગો, વજન ઘટાડવા અને ઉધરસની સમસ્યાઓમાં ફાયદો આપે છે?

કદાચ, પરંતુ પુરાવા મર્યાદિત છે. પેરીવિંકલના ફૂલોમાં એલ્કલોઈડ્સ જેવા સંયોજનો હોય છે, જે કેટલાક અભ્યાસોમાં એન્ટીબેક્ટેરિયલ અને એન્ટીફંગલ ગુણધર્મો દર્શાવે છે. આનો અર્થ એ છે કે તે બેક્ટેરિયા કે ફૂગને કારણે થતા ત્વચાના ચેપની સારવારમાં થોડી મદદ કરી શકે છે. પરંતુ ખીલ, ખરજવું (એક્ઝીમા) કે સોરાયસિસ જેવા સામાન્ય ત્વચા રોગો માટે તેનો ઉપયોગ સમર્થન આપતા મજબૂત ક્લિનિકલ પુરાવા નથી.

વજન ઘટાડવાની વાત કરીએ તો, પેરીવિંકલના ફૂલો શરીરનું વજન ઘટાડવામાં સીધી મદદ કરે છે તેવો કોઈ વૈજ્ઞાનિક પુરાવો નથી. વજન ઘટાડવા માટે સ્વસ્થ આહાર અને કસરત એ જ સૌથી અસરકારક રીતો છે.

ઉધરસની વાત કરીએ તો, કેટલીક પરંપરાગત પદ્ધતિઓમાં પેરીવિંકલનો ઉપયોગ હળવી ઉધરસના લક્ષણો દૂર કરવા માટે થાય છે, કદાચ તેના હળવા ઉધરસ-દબાવવાના (એન્ટીટ્યુસિવ) ગુણોને કારણે. પરંતુ તેની અસરકારકતા વિશે ક્લિનિકલ પુરાવા નથી. થાઇમ અને લિકોરિસ જેવી અન્ય જડીબુટ્ટીઓ ઉધરસ રાહત માટે વધુ સ્થાપિત લાભો ધરાવે છે.

પેરીવિંકલના પાંદડા કે ફૂલો ખાવાની આડઅસરો શું છે?

પેરીવિંકલમાં વિન્ક્રિસ્ટાઇન અને વિન્બ્લાસ્ટાઇન જેવા મહત્વના સંયોજનો હોય છે, જેનો ઉપયોગ કેન્સરની સારવારમાં થાય છે, પરંતુ તે મનુષ્યો માટે ઝેરી પણ છે. આ સંયોજનો મોટી માત્રામાં કે લાંબા સમય સુધી ખાવાથી હાનિકારક હોઈ શકે છે. પેરીવિંકલના પાંદડા કે ફૂલો ખાવાથી ઉબકા, ઉલટી, લો બ્લડ પ્રેશર, ચક્કર, અને ગંભીર કિસ્સાઓમાં શ્વાસ નિષ્ફળતા કે અંગોને નુકસાન જેવી આડઅસરો થઈ શકે છે.

છોડમાં રહેલા એલ્કલોઈડ્સ, જો ખોટી રીતે ખાવામાં આવે, તો સામાન્ય કોષની કામગીરીમાં દખલ કરી શકે છે, જે ગંભીર સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ તરફ દોરી શકે છે. તેથી, વ્યાવસાયિક માર્ગદર્શન વિના પેરીવિંકલના પાંદડા કે ફૂલો ખાવા અસુરક્ષિત છે અને તેનો ઉપયોગ સ્વ-સારવાર તરીકે ક્યારેય ન કરવો જોઈએ.

નવી મુંબઈના જનરલ ફિઝિશિયન ડૉ. અલમાસ ફાતમા, ડિપ્લોમા ઈન ફેમિલી મેડિસિન અને PG ઈન ડિજિટલ હેલ્થ, કહે છે, “પેરીવિંકલના પાંદડા અને ફૂલો કુદરતી ઉપાય જેવા લાગે છે, પરંતુ તે ખાવાથી નુકસાન થઈ શકે છે. ભલે આ છોડમાં ઔષધીય ગુણો ધરાવતા સંયોજનો હોય, તે ગંભીર આડઅસરો પણ કરી શકે છે. સામાન્ય આડઅસરોમાં ઉબકા, ઉલટી, ચક્કર અને લો બ્લડ પ્રેશર શામેલ છે. વધુ ગંભીર કિસ્સાઓમાં, પેરીવિંકલ ખાવાથી શ્વાસ નિષ્ફળતા, અંગોને નુકસાન અને ન્યુરોલોજિકલ સમસ્યાઓ જેવી કે મૂંઝવણ કે ખેંચ થઈ શકે છે. મોટી માત્રામાં લેવાથી છોડની ઝેરી અસર ખાસ જોખમી છે. પેરીવિંકલના કોઈપણ ભાગનો ઔષધીય ઉપયોગ કરતા પહેલા ડૉક્ટરની સલાહ લેવી જરૂરી છે, કારણ કે તેનો ઉપયોગ વ્યાવસાયિક દેખરેખ વિના જોખમી હોઈ શકે છે.”

THIP મીડિયાનો અભિપ્રાય

પેરીવિંકલના પાંદડા ડાયાબિટીસ અને હાઈ બ્લડ પ્રેશરનું નિયંત્રણ કરી શકે છે તેવો દાવો મોટે ભાગે ખોટો છે. ભલે પેરીવિંકલમાં થોડા એન્ટીબેક્ટેરિયલ કે એન્ટીફંગલ ગુણો હોય, પરંતુ ડાયાબિટીસ, હાઈ બ્લડ પ્રેશર, ત્વચા રોગો, વજન ઘટાડવા કે ઉધરસની સારવાર માટે તેની અસરકારકતા દર્શાવતા મજબૂત વૈજ્ઞાનિક પુરાવા નથી. આ સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ માટે સાબિત તબીબી સારવાર અને જીવનશૈલીમાં ફેરફાર પર નિર્ભર રહેવું વધુ વિશ્વસનીય છે. યોગ્ય ઉપાયો માટે હંમેશા હેલ્થકેર પ્રોફેશનલની સલાહ લો.

Disclaimer: Medical Science is an ever evolving field. We strive to keep this page updated. In case you notice any discrepancy in the content, please inform us at [email protected]. You can futher read our Correction Policy here. Never disregard professional medical advice or delay seeking medical treatment because of something you have read on or accessed through this website or it's social media channels. Read our Full Disclaimer Here for further information.