સારાંશ
એક ડિજિટલ ઈ-બ્લોગ વેબસાઈટ દાવો કરે છે કે એલચી ખાવાથી પુરુષોમાં નપુંસકતા મટે છે. અમે આ દાવાની તપાસ કરી અને તે ખોટો હોવાનું જાણવા મળ્યું.
દાવો
એક ડિજિટલ ઈ-સમાચારપત્રના બ્લોગમાં દાવો કરાયો છે કે એલચીનું સેવન કરવાથી પુરુષોમાં નપુંસકતા દૂર થાય છે.
તથ્ય જાંચ
શું ઇલાયચી નપુંસકતા (ઇરેક્ટાઇલ ડિસફંક્શન – ED) નો ઈલાજ કરી શકે છે?
ના, ઇલાયચી નપુંસકતાનો ઈલાજ કરી શકે તેવો કોઈ વૈજ્ઞાનિક પુરાવો નથી. નપુંસકતા (ED) એક જટિલ તબીબી સ્થિતિ છે, જે શારીરિક સમસ્યાઓ જેવી કે ડાયાબિટીસ, હૃદય રોગ, સ્થૂળતા, હાઈ બ્લડ પ્રેશર અથવા હોર્મોનલ અસંતુલનને કારણે થઈ શકે છે. તેનું કારણ મનોવૈજ્ઞાનિક પરિબળો જેવા કે ચિંતા, ડિપ્રેશન અથવા તણાવ પણ હોઈ શકે છે.
આયુર્વેદ જેવી કેટલીક પરંપરાગત પદ્ધતિઓમાં ઇલાયચીને જાતીય સ્વાસ્થ્ય સાથે જોડવામાં આવે છે, પરંતુ આનો અર્થ એ નથી કે તે નપુંસકતાનો ઈલાજ છે. આધુનિક દવાઓ ઇલાયચીને EDના ઈલાજ તરીકે માન્યતા આપતી નથી. ઇલાયચી પર આધાર રાખવાથી યોગ્ય નિદાન અને ઈલાજમાં વિલંબ થઈ શકે છે. બીજી તરફ, ઇલાયચી પ્રજનનક્ષમતાને નુકસાન કરે છે તેવા દાવા પણ ખોટા છે.
EDનું નિયંત્રણ જીવનશૈલીમાં ફેરફાર, મનોવૈજ્ઞાનિક સમર્થન અને તબીબી સારવાર દ્વારા થાય છે, જે તેના કારણ પર આધાર રાખે છે.
અમે હિમાચલ પ્રદેશના હમીરપુરના આયુર્વેદ નિષ્ણાત ડૉ. મોહિત સંધુ સાથે વાત કરી. તેમણે કહ્યું, “આયુર્વેદમાં ઇલાયચી તેના ગરમ અને પાચન સંબંધિત ગુણો માટે જાણીતી છે. તે પાચનશક્તિ (અગ્નિ) ને ટેકો આપે છે અને તણાવને લગતી અસંતુલન ઘટાડવામાં મદદ કરી શકે છે. પરંતુ આયુર્વેદમાં ઇલાયચીને નપુંસકતાનો સીધો ઈલાજ માનવામાં આવતો નથી. ED એ શારીરિક, ભાવનાત્મક અને જીવનશૈલી સંબંધિત ઘણાં કારણોવાળી સ્થિતિ છે. તેની સારવારમાં વ્યક્તિગત અભિગમ, જડીબુટ્ટીઓ, આહાર, જીવનશૈલીમાં ફેરફાર અને કેટલીક વખત વાજીકરણ જેવી ઉપચારોનો સમાવેશ થાય છે. ઇલાયચી આહારનો ભાગ બની શકે, પરંતુ એકમાત્ર ઉપાય નથી.”
અમે દિલ્હીના હોલી મિશન ક્લિનિકના જનરલ ફિઝિશિયન ડૉ. ઉબૈદ ઉર રહેમાન સાથે પણ વાત કરી. તેમણે સમજાવ્યું, “આધુનિક દવાઓમાં એવો કોઈ પુરાવો નથી કે ઇલાયચી નપુંસકતાનો ઈલાજ કરી શકે છે. ED સામાન્ય રીતે સ્થૂળતા, ડાયાબિટીસ, હાઈ બ્લડ પ્રેશર અથવા તણાવ જેવી અંતર્ગત સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓનું પરિણામ હોય છે. ઇલાયચીમાં એન્ટીઑક્સિડન્ટ્સ હોવાને કારણે તે સામાન્ય સ્વાસ્થ્યને ટેકો આપી શકે છે, પરંતુ તે EDના મૂળ કારણોને દૂર કરતી નથી. હું મારા દર્દીઓને કહું છું કે માત્ર મસાલા, જડીબુટ્ટીઓ કે ઘરગથ્થુ ઉપાયો પર નિર્ભર રહેવાથી યોગ્ય સારવારમાં વિલંબ થઈ શકે છે. ED હોય તો ડૉક્ટર સાથે વાત કરીને સંપૂર્ણ સ્વાસ્થ્યનું મૂલ્યાંકન કરવું જરૂરી છે.”
શું ઇલાયચી ખાવાથી પુરુષોનું જાતીય પ્રદર્શન સુધરે છે?
ના, ખાસ નહીં. કેટલાક પ્રાણીઓ પરના પ્રારંભિક અભ્યાસો દર્શાવે છે કે ઇલાયચી સ્પર્મની સંખ્યા અથવા હોર્મોન સ્તરોને અમુક પરિસ્થિતિઓમાં, જેમ કે સ્થૂળ અથવા હાઈપોથાઈરોઈડ ઉંદરોમાં, અસર કરી શકે છે. કેટલાક અભ્યાસો ઇલાયચીમાં કામોત્તેજક ગુણો હોવાનું સૂચવે છે. પરંતુ આનો અર્થ એ નથી કે ઇલાયચી સ્વસ્થ પુરુષોમાં જાતીય પ્રદર્શન સુધારે છે.
ઇલાયચીમાં એન્ટીઑક્સિડન્ટ્સ હોય છે અને તે રક્ત પરિભ્રમણ સુધારી શકે છે, જે સામાન્ય સ્વાસ્થ્ય માટે સારું છે. પરંતુ માત્ર ઇલાયચી ખાવાથી જાતીય પ્રદર્શનની સમસ્યાઓ દૂર થતી નથી કે ED મટતો નથી. સારું જાતીય સ્વાસ્થ્ય સંતુલિત આહાર, સક્રિય જીવનશૈલી અને તણાવનું નિયંત્રણ પર નિર્ભર છે, નહીં કે એક મસાલા પર.
એ જ રીતે, ઇલાયચી વાળ ખરવા અથવા નિંદ્રાનો ઈલાજ કરે છે તેવા દાવા પણ ખોટા છે.
શું ઇલાયચી ટેસ્ટોસ્ટેરોન સ્તરને અસર કરે છે તેવો વૈજ્ઞાનિક પુરાવો છે?
કદાચ, પરંતુ મનુષ્યોમાં નહીં. કેટલાક નાના પ્રાણી અભ્યાસો દર્શાવે છે કે ઇલાયચી અમુક પરિસ્થિતિઓમાં ટેસ્ટોસ્ટેરોન અથવા અન્ય હોર્મોન્સને અસર કરી શકે છે. ઉદાહરણ તરીકે, 2020ના એક અભ્યાસમાં જાણવા મળ્યું કે ઇલાયચીએ યુવાન ઉંદરોમાં ટેસ્ટોસ્ટેરોન સ્તર વધાર્યું. પરંતુ આ અસર ઉંદરોને વિકાસના પ્રારંભિક તબક્કે ઇલાયચી આપવાથી થઈ, પુખ્ત ઉંદરોમાં નહીં. આ અભ્યાસમાં એવું પણ જણાવાયું કે ઉંદરોની હિલચાલ અને સામાજિક વર્તન ઘટ્યું, જે હંમેશાં સારું નથી.હાલમાં, સ્વસ્થ પુરુષોમાં ઇલાયચી ટેસ્ટોસ્ટેરોન વધારે છે તેવો કોઈ ભરોસાપાત્ર અભ્યાસ નથી. મનુષ્યોનું શરીર ઉંદરોથી ઘણું અલગ હોય છે, અને પ્રાણીઓમાં જે કામ કરે છે તે મનુષ્યોમાં હંમેશાં કામ નથી કરતું. જો ઇલાયચીની હોર્મોન્સ પર થોડી અસર હોય તો પણ, તે EDનો ઈલાજ કરવા માટે પૂરતી નથી, કારણ કે EDનાં ઘણાં કારણો હોઈ શકે છે. હોર્મોન્સ એ માત્ર એક ભાગ છે.
THIP મીડિયાનો અભિપ્રાય
ઇલાયચી ખાવાથી પુરુષોમાં નપુંસકતા મટે છે તેવો દાવો ખોટો છે. ઇલાયચીમાં કેટલાક સામાન્ય સ્વાસ્થ્ય લાભો હોઈ શકે છે અને તેનો પરંપરાગત ઉપયોગ થતો હોય છે, પરંતુ તે નપુંસકતાનો ઈલાજ કરે છે તેવો કોઈ વૈજ્ઞાનિક પુરાવો નથી. ED એક તબીબી સ્થિતિ છે, જેને યોગ્ય નિદાન અને વ્યવસ્થાપનની જરૂર છે, ઘરગથ્થુ ઉપાયોની નહીં.
Disclaimer: Medical Science is an ever evolving field. We strive to keep this page updated. In case you notice any discrepancy in the content, please inform us at [email protected]. You can futher read our Correction Policy here. Never disregard professional medical advice or delay seeking medical treatment because of something you have read on or accessed through this website or it's social media channels. Read our Full Disclaimer Here for further information.
